Contents
Trong một thế giới thể thao mà mọi chỉ số đều được đo đếm chi li, từ số lần chạm bóng đến quãng đường di chuyển của cầu thủ, khái niệm thời gian trong bóng đá vẫn là một vùng xám đầy tranh cãi. Bàn thắng ở phút 94 của Silvestre Varela gỡ hòa cho Bồ Đào Nha trước đội tuyển Mỹ tại World Cup 2014 là minh chứng rõ nét nhất cho sự kịch tính và khó lường mà thời gian bù giờ trong bóng đá mang lại.
Đối với người Mỹ, bàn thua đó không chỉ cay đắng mà còn khó hiểu. Khi được hỏi về thời gian trận đấu, thủ môn Tim Howard đã nói: “Quá dài, dài mất 30 giây”. Anh không hề ẩn dụ, mà đang đề cập trực tiếp đến sự mơ hồ trong việc xác định thời điểm kết thúc của một trận đấu được tính giờ. Cuộc tranh luận về vấn đề này vẫn tiếp tục kéo dài cho đến ngày nay, cho thấy sự phức tạp của các quy định như luật bóng đá 7 người hay cách vận hành trận đấu.
Thời gian bù giờ là gì và được tính như thế nào?
Một trận bóng đá chuyên nghiệp theo luật chính thức của FIFA kéo dài 90 phút, chia làm hai hiệp, mỗi hiệp 45 phút. Tuy nhiên, hiếm khi nào một hiệp đấu kết thúc chính xác ở phút 45. Thay vào đó, trọng tài chính sẽ cộng thêm một khoảng thời gian gọi là “bù giờ” để đền bù cho những phút giây bị lãng phí trong trận.
Các nguyên nhân chính dẫn đến thời gian bù giờ bao gồm:
- Thay người: Mỗi lần thay đổi cầu thủ đều làm gián đoạn trận đấu. Đây là một yếu tố quan trọng được quy định trong luật thay người trong bóng đá.
- Chấn thương: Thời gian chăm sóc y tế cho các cầu thủ bị chấn thương.
- Câu giờ: Các hành vi cố tình làm chậm trận đấu của một đội.
- Các tình huống khác: Thời gian dành cho việc tham khảo VAR, phạt đền, hoặc các sự cố bất ngờ khác.
Vào cuối mỗi hiệp, trọng tài chính sẽ quyết định số phút bù giờ tối thiểu, báo cho trọng tài thứ tư để hiển thị trên bảng điện tử cho toàn bộ sân vận động được biết.
Tại sao thời gian bù giờ lại gây tranh cãi?
Sự tranh cãi không nằm ở việc có bù giờ hay không, mà ở cách nó được quyết định và áp dụng một cách không cố định.
Quyền lực tuyệt đối của trọng tài
Cựu tuyển thủ Mỹ Alexi Lalas từng nói: “Điều duy nhất có giá trị trong quản lý thời gian trên sân là chiếc đồng hồ trên cổ tay trọng tài. Trọng tài là người kiểm soát số phận của bạn”. Con số hiển thị trên bảng điện tử chỉ là số phút bù giờ tối thiểu. Trọng tài có toàn quyền kết thúc trận đấu sau thời gian đó vào bất kỳ lúc nào họ cho là hợp lý, thường là khi bóng ở trong một “tình huống chết”.
Trong trận Mỹ – Bồ Đào Nha đã đề cập, trọng tài Nestor Pitana ban đầu dự định bù giờ 4 phút nhưng sau đó tăng lên 5 phút. Bàn thắng của Bồ Đào Nha được ghi ở 4 phút 33 giây, và trận đấu kết thúc ở 5 phút 29 giây. Ngược lại, trong trận Pháp – Thụy Sĩ cũng tại giải đấu đó, trọng tài đã thổi còi kết thúc ngay trước khi Pháp kịp ghi bàn thắng thứ sáu, gây ra một làn sóng phản ứng trái chiều. Việc hiểu rõ vai trò của từng vị trí trên sân, ví dụ như st là gì trong bóng đá, cũng giúp khán giả nhận thức được áp lực mà cầu thủ phải đối mặt trong những giây phút quyết định này.
Góc nhìn thay đổi theo tình thế
Các huấn luyện viên và người hâm mộ thường có thái độ khác nhau về thời gian bù giờ tùy thuộc vào việc đội bóng của họ đang ở thế có lợi hay bất lợi. Sir Alex Ferguson của Manchester United nổi tiếng với việc gây áp lực để trọng tài cộng thêm nhiều thời gian bù giờ khi đội nhà đang bị dẫn trước, tạo ra khái niệm “Fergie Time” huyền thoại.
Người hâm mộ Mỹ cũng từng hưởng lợi từ chính sự mơ hồ này. Năm 2010, khi Landon Donovan ghi bàn quyết định vào lưới Algeria ở phút đầu tiên của thời gian bù giờ, không một ai phàn nàn về hệ thống. Điều này cho thấy cảm xúc và lợi ích nhất thời thường chi phối quan điểm về tính công bằng của luật bù giờ.
Hướng đến sự minh bạch: Tương lai của việc tính giờ
Trong bối cảnh bóng đá ngày càng cởi mở với công nghệ như vạch vôi điện tử hay sơn xịt tự tan, cuộc tranh luận về việc hiện đại hóa cách tính giờ ngày càng sôi nổi. Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Mỹ, Sunil Gulati, nhận định: “Khi có hàng tỉ người xem một trận đấu, chúng ta cần một hệ thống mà có hơn một người biết chính xác khi nào trận đấu sẽ kết thúc”.
Thực tế, hệ thống hiện tại đã là một bước tiến so với trước đây. Jeff Agoos, cựu tuyển thủ Mỹ, nhớ lại thời kỳ mà trọng tài thậm chí không thông báo số phút bù giờ. Họ đơn giản là thổi còi khi cảm thấy phù hợp.
Một số giải đấu ở Mỹ, từ cấp trung học đến đại học, đã áp dụng hệ thống đồng hồ đếm ngược công khai và có quy định rõ ràng về thời điểm dừng đồng hồ. Agoos, hiện là phó chủ tịch giải nhà nghề Mỹ (MLS), đang vận động để áp dụng một hệ thống minh bạch tương tự trên toàn cầu, nhằm tăng cường sự kiểm soát của dư luận. Ngay cả những vấn đề nhỏ như cách vá bóng đá bị thủng cũng cần sự rõ ràng, huống hồ là yếu tố có thể quyết định kết quả trận đấu.
Kết luận
Thời gian bù giờ là một phần không thể thiếu, tạo nên sự kịch tính và vẻ đẹp độc đáo cho bóng đá. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào quyết định chủ quan của một cá nhân duy nhất đang đối mặt với thách thức từ xu hướng minh bạch hóa và ứng dụng công nghệ trong thể thao hiện đại. Cuộc tranh luận giữa việc duy trì truyền thống và áp dụng một hệ thống công bằng, rõ ràng hơn chắc chắn sẽ còn tiếp diễn.
Còn bạn, bạn nghĩ sao? Chúng ta nên giữ lại sự kịch tính khó lường của hệ thống hiện tại hay hướng tới một phương pháp tính giờ chính xác và minh bạch hơn?
