Luật Bóng Đá 5 Người FIFA Mới Nhất: Cẩm Nang Toàn Tập

Bóng đá 5 người, hay còn gọi là Futsal, ngày càng trở nên phổ biến tại Việt Nam nhờ lối chơi nhanh, kỹ thuật và không đòi hỏi không gian lớn như sân 11 người. Tuy nhiên, để thực sự làm chủ cuộc chơi và thi đấu một cách công bằng, việc nắm vững các quy định là yếu-tố-sống-còn. Hiểu rõ luật không chỉ giúp cầu thủ tránh được những sai lầm không đáng có mà còn tận dụng được lợi thế trong các tình huống cụ thể. Bài viết này sẽ cung cấp một cẩm nang chi tiết và đầy đủ về luật bóng đá 5 người theo chuẩn mới nhất của FIFA, là tài liệu không thể thiếu cho bất kỳ ai đam mê bộ môn này.

Từ quy định về trang phục, số lượng cầu thủ, cho đến nhiệm vụ của các trọng tài và cách xử lý các tình huống phạt, mọi khía cạnh của trận đấu sẽ được làm rõ. Chúng tôi sẽ đi sâu vào từng điều luật, giải thích một cách dễ hiểu để bạn có thể áp dụng ngay vào thực tế, dù bạn là cầu thủ chuyên nghiệp, nghiệp dư hay chỉ đơn giản là một người hâm mộ muốn hiểu sâu hơn về trận đấu.

Quy Định Thay Người và Thủ Môn

Trong bóng đá 5 người, bất kỳ cầu thủ nào cũng có thể thay thế vị trí của thủ môn. Tuy nhiên, việc này phải được báo trước cho trọng tài và chỉ được thực hiện khi trận đấu tạm dừng. Cầu thủ vào thay phải mặc trang phục thủ môn đúng theo quy định.

Cách xử phạt:

• Vi phạm quy định thay thủ môn: Trận đấu vẫn tiếp tục. Tuy nhiên, khi bóng ngoài cuộc, cầu thủ vi phạm sẽ bị cảnh cáo (thẻ vàng).
• Cầu thủ dự bị vào sân sai quy cách: Nếu cầu thủ dự bị vào sân trước khi đồng đội được thay ra hoàn toàn, trọng tài sẽ dừng trận đấu, yêu cầu cầu thủ bị thay rời sân, cảnh cáo cầu thủ vào sân và cho đội đối phương hưởng quả phạt gián tiếp tại vị trí bóng dừng.
• Cầu thủ ra sân sai khu vực: Nếu cầu thủ rời sân không đúng khu vực thay người của đội mình, trọng tài sẽ dừng trận đấu, cảnh cáo cầu thủ và cho đội đối phương hưởng quả phạt gián tiếp tại nơi bóng dừng.

Quyết định từ FIFA:

1. Mỗi đội phải có đủ 5 cầu thủ để bắt đầu trận đấu.
2. Nếu một đội có quá nhiều cầu thủ bị truất quyền thi đấu và trên sân không còn đủ 3 người, trọng tài sẽ cho dừng trận đấu và báo cáo lên Ban tổ chức giải.

Luật IV: Trang Phục Cầu Thủ

Trang phục thi đấu đúng chuẩn không chỉ đảm bảo sự công bằng, đồng bộ mà còn bảo vệ an toàn cho chính các cầu thủ.

1. An toàn là trên hết: Cầu thủ không được mang bất kỳ vật dụng gì có thể gây nguy hiểm cho người khác.
2. Trang phục cơ bản: Bao gồm áo thun, quần đùi, bít tất dài, bọc ống quyển và giày. Giày phải là loại chuyên dụng cho Futsal (vải, da mềm, đế cao su) và là trang bị bắt buộc.
3. Số áo: Áo phải có số, và số áo của các cầu thủ trong cùng một đội phải khác nhau. Màu áo của hai đội phải khác nhau và khác màu áo trọng tài.
4. Trang phục thủ môn: Thủ môn được phép mặc quần dài và phải có màu áo khác biệt hoàn toàn so với đồng đội, đối phương và trọng tài.
5. Thay thế thủ môn: Cầu thủ vào thay thủ môn phải mặc áo thủ môn có đúng số áo mà mình đã đăng ký.

Cách xử phạt:

Cầu thủ vi phạm luật trang phục sẽ được trọng tài yêu cầu rời sân để chỉnh đốn. Cầu thủ đó chỉ được trở lại sân khi bóng ngoài cuộc và có sự cho phép của trọng tài.

Luật V và VI: Vai Trò Của Trọng Tài

Một trận đấu được điều khiển bởi một trọng tài chính và một trọng tài thứ hai, đảm bảo mọi diễn biến trên sân đều tuân thủ luật.

Trọng Tài Chính

Trọng tài chính là người có quyền quyết định cao nhất trên sân. Quyền hạn của họ có hiệu lực từ khi vào sân cho đến khi rời sân.

Nhiệm vụ và quyền hạn:

• Thực thi luật bóng đá 5 người và đưa ra quyết định cuối cùng về mọi tình huống.
• Ghi nhận toàn bộ diễn biến trận đấu.
• Có quyền dừng trận đấu vì bất kỳ lý do gì (vi phạm luật, chấn thương nghiêm trọng, sự cố từ bên ngoài).
• Cảnh cáo hoặc truất quyền thi đấu cầu thủ có hành vi phi thể thao, bạo lực hoặc lời lẽ xúc phạm.
• Đảm bảo bóng thi đấu đúng tiêu chuẩn.

Trọng Tài Thứ Hai

Trọng tài thứ hai hoạt động ở phía đối diện trọng tài chính và có quyền hạn tương đương, hỗ trợ đưa ra các quyết định chính xác nhất.

Nhiệm vụ bổ sung:

• Theo dõi thời gian phạt 2 phút của cầu thủ bị truất quyền.
• Giám sát quá trình thay người có đúng luật hay không.
• Theo dõi thời gian hội ý 1 phút của các đội.

Quyết định từ FIFA:

• Trong trường hợp hai trọng tài cùng phát hiện lỗi nhưng không thống nhất, quyết định cuối cùng thuộc về trọng tài chính.
• Cả hai trọng tài đều có quyền cảnh cáo hoặc truất quyền thi đấu, nhưng nếu có bất đồng, trọng tài chính là người quyết định.
• Các trận đấu quốc tế bắt buộc phải có trọng tài thứ hai.

Luật VII: Thư Ký Bấm Giờ và Trọng Tài Thứ Ba

Trong các trận đấu chuyên nghiệp và quốc tế, vai trò của thư ký và trọng tài thứ ba là cực kỳ quan trọng để đảm bảo tính chính xác về thời gian và các lỗi hệ thống.

A. Nhiệm vụ của Thư Ký Bấm Giờ

• Quản lý thời gian: Chịu trách nhiệm bấm giờ chạy/dừng theo đúng diễn biến trận đấu (bắt đầu, bóng ngoài cuộc, hội ý).
• Theo dõi thời gian phạt: Ghi nhận thời gian hội ý (1 phút) và thời gian phạt đền (2 phút).
• Thông báo: Dùng còi hoặc ký hiệu để báo hiệu kết thúc hiệp đấu, hiệp phụ và thời gian hội ý.
• Ghi chép lỗi: Theo dõi 5 lỗi tổng hợp đầu tiên của mỗi đội trong mỗi hiệp và báo cho trọng tài khi một đội đạt đến giới hạn.

B. Nhiệm vụ của Trọng Tài Thứ Ba

• Hỗ trợ và giám sát hoạt động của thư ký bấm giờ.
• Ghi chép chi tiết các lỗi tổng hợp, bàn thắng, thẻ phạt, các lần dừng trận đấu.
• Có thể thay thế trọng tài chính hoặc trọng tài thứ hai nếu một trong hai người bị chấn thương không thể tiếp tục làm nhiệm vụ.

Luật VIII: Thời Gian Thi Đấu

• Thời gian chính thức: Một trận đấu Futsal gồm 2 hiệp, mỗi hiệp 20 phút.
• Thời gian nghỉ: Thời gian nghỉ giữa hai hiệp không quá 15 phút.
• Bù giờ cho phạt đền: Nếu có một quả phạt đền vào cuối hiệp, hiệp đấu sẽ được kéo dài đủ để thực hiện xong quả phạt đó.
• Hội ý: Mỗi đội được quyền hội ý một lần trong mỗi hiệp, kéo dài 1 phút. Đội yêu cầu hội ý phải đang kiểm soát bóng. Nếu không sử dụng quyền hội ý ở hiệp 1, đội đó cũng không được cộng dồn sang hiệp 2. Trong hai hiệp phụ sẽ không có hội ý.

Luật IX và X: Bắt Đầu, Tiếp Tục Trận Đấu và Bóng Trong Cuộc

Bắt Đầu Trận Đấu

• Tung đồng xu: Trước trận đấu, trọng tài tung đồng xu để xác định đội chọn sân hoặc giao bóng trước.
• Giao bóng: Trận đấu bắt đầu bằng quả giao bóng tại điểm trung tâm. Các cầu thủ đối phương phải đứng cách bóng ít nhất 3m. Bàn thắng có thể được ghi trực tiếp từ quả giao bóng.
• Thả bóng chạm đất: Khi trận đấu phải tạm dừng vì lý do không quy định trong luật, trận đấu sẽ được bắt đầu lại bằng cách trọng tài thả bóng chạm đất.

Bóng Trong Cuộc và Ngoài Cuộc

• Bóng ngoài cuộc: Khi bóng đã hoàn toàn vượt qua vạch biên dọc hoặc biên ngang, hoặc khi trọng tài thổi còi dừng trận đấu.
• Bóng trong cuộc: Trong mọi trường hợp khác, kể cả khi bóng bật ra từ cột dọc, xà ngang hoặc từ trọng tài.
• Bóng chạm trần (sân có mái che): Trận đấu sẽ tạm dừng. Đội không chạm bóng cuối cùng sẽ được hưởng quả đá biên.

Luật XI và XII: Bàn Thắng và Các Lỗi

Đây là phần quan trọng nhất trong hệ thống luật bóng đá 5 người mà mọi cầu thủ cần nắm vững.

Bàn Thắng Hợp Lệ

Bàn thắng được công nhận khi toàn bộ quả bóng đã đi qua vạch vôi cầu môn, giữa hai cột dọc và dưới xà ngang, miễn là không có lỗi nào xảy ra trước đó (ví dụ: dùng tay chơi bóng).

Lỗi và Hành Vi Khiếm Nhã

Các lỗi được chia thành hai loại chính: lỗi phạt trực tiếp (được tính vào lỗi tổng hợp) và lỗi phạt gián tiếp.

Các lỗi bị phạt trực tiếp:

1. Đá hoặc ngáng chân đối phương.
2. Nhảy vào, chèn, đánh hoặc xô đẩy đối phương.
3. Lôi kéo, nhổ nước bọt vào đối phương.
4. Xoạc bóng gây nguy hiểm.
5. Cố tình dùng tay chơi bóng.

Nếu một trong các lỗi trên xảy ra trong khu phạt đền, đội tấn công sẽ được hưởng một quả phạt đền 6m.

Các lỗi bị phạt gián tiếp:

• Đối với thủ môn:
  • Giữ bóng quá 4 giây ở phần sân nhà.
  • Nhận lại bóng từ đồng đội chuyền về khi bóng chưa qua vạch giữa sân hoặc chưa chạm cầu thủ đối phương.
  • Dùng tay bắt bóng từ đường chuyền về của đồng đội.
• Đối với cầu thủ:
  • Chơi bóng theo cách nguy hiểm.
  • Cố tình cản trở đối phương (không tranh bóng).
  • Ngăn cản thủ môn đưa bóng vào cuộc.

Thẻ Phạt

• Thẻ Vàng (Cảnh cáo): Dành cho các hành vi như phi thể thao, phản ứng với trọng tài, câu giờ, vi phạm luật thay người.
• Thẻ Đỏ (Truất quyền thi đấu): Dành cho các lỗi nghiêm trọng như hành vi bạo lực, chơi bóng thô bạo, dùng lời lẽ xúc phạm, ngăn cản một cơ hội ghi bàn rõ rệt, hoặc nhận thẻ vàng thứ hai.

Một cầu thủ bị thẻ đỏ sẽ bị truất quyền thi đấu và không được ngồi trên ghế dự bị. Đội của cầu thủ đó sẽ phải thi đấu thiếu người trong 2 phút. Thời gian này có thể kết thúc sớm hơn nếu đội có số cầu thủ đông hơn ghi bàn.

Luật XIII, XIV, XV: Các Quả Phạt

Hệ thống các quả phạt trong Futsal có những đặc điểm riêng biệt so với bóng đá 11 người.

Quả Phạt Trực Tiếp và Gián Tiếp

• Khoảng cách hàng rào: Các cầu thủ đối phương phải đứng cách bóng tối thiểu 5m.
• Thời gian thực hiện: Quả phạt phải được thực hiện trong vòng 4 giây.
• Ký hiệu trọng tài: Trọng tài sẽ giơ thẳng tay lên cao để báo hiệu một quả phạt gián tiếp.

Lỗi Tổng Hợp

Đây là một trong những quy định đặc trưng nhất của luật bóng đá 5 người FIFA.

• Chỉ những lỗi bị phạt trực tiếp mới được tính là lỗi tổng hợp.
• Bắt đầu từ lỗi tổng hợp thứ 6 của một đội trong một hiệp, đội đối phương sẽ được hưởng một quả phạt trực tiếp không có hàng rào.
• Vị trí đá phạt: Tại chấm phạt đền thứ hai (cách khung thành 10m) hoặc tại nơi phạm lỗi (nếu gần cầu môn hơn chấm 10m).
• Cầu thủ đá phạt phải sút thẳng về phía cầu môn, không được chuyền cho đồng đội.

Phạt Đền (Penalty)

• Một quả phạt đền được đưa ra khi một cầu thủ phạm lỗi phạt trực tiếp trong khu vực cấm địa của đội mình.
• Bóng được đặt tại chấm phạt đền thứ nhất (cách khung thành 6m).
• Thủ môn phải đứng trên vạch vôi cho đến khi bóng được đá.
• Tất cả các cầu thủ khác phải đứng ngoài khu phạt đền và cách bóng ít nhất 5m.

Luật XVI, XVII, XVIII: Đá Biên, Phát Bóng và Phạt Góc

Đá Biên

• Khi bóng ra ngoài biên dọc, đội không chạm bóng cuối cùng được hưởng quả đá biên.
• Bóng phải được đặt “chết” trên vạch vôi.
• Cầu thủ phải thực hiện trong vòng 4 giây.
• Bàn thắng không được công nhận nếu bóng đi thẳng vào cầu môn từ quả đá biên.

Ném Phát Bóng

• Khi đội tấn công đưa bóng đi hết biên ngang, thủ môn đội phòng ngự sẽ thực hiện quả ném phát bóng.
• Thủ môn phải dùng tay ném bóng từ trong khu phạt đền. Bóng vào cuộc ngay khi rời khỏi khu phạt đền.
• Thủ môn không được chạm bóng lần thứ hai trước khi bóng chạm một cầu thủ khác.

Phạt Góc

• Khi đội phòng ngự đưa bóng đi hết biên ngang, đội tấn công được hưởng quả phạt góc.
• Bóng được đặt trong cung phạt góc.
• Cầu thủ đối phương phải cách bóng tối thiểu 5m.
• Cầu thủ phải thực hiện trong vòng 4 giây. Bàn thắng có thể được ghi trực tiếp từ quả phạt góc.

Kết Luận

Việc am hiểu tường tận luật bóng đá 5 người là nền tảng vững chắc để xây dựng lối chơi thông minh, kỷ luật và hiệu quả. Các quy định từ FIFA không chỉ tạo ra một sân chơi công bằng mà còn khuyến khích các cầu thủ phát huy tối đa kỹ năng cá nhân và tư duy chiến thuật. Từ những quy định cơ bản về trang phục, thời gian, cho đến các tình huống phức tạp như lỗi tổng hợp hay đá phạt đền 10m, mỗi điều luật đều có vai trò định hình nên sự hấp dẫn và kịch tính của Futsal.

Hy vọng rằng với cẩm nang chi tiết này, bạn đọc đã có một cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về các quy tắc của môn thể thao này. Hãy chia sẻ bài viết này đến bạn bè và đồng đội để cùng nhau nâng cao kiến thức, góp phần xây dựng một cộng đồng Futsal văn minh và phát triển mạnh mẽ hơn tại Việt Nam. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới để chúng ta cùng thảo luận.